Staalframebouw, milieu en duurzaamheid
Hoe duurzaam is staalframebouw en hoe verhoudt deze bouwmethode zich tot houtskeletbouw en traditionele bouw? Die vraag kan niet worden beantwoord door uitsluitend te kijken naar de CO₂-uitstoot van één bouwmateriaal. Voor een goede vergelijking moet naar de volledige levenscyclus van een woning worden gekeken: van winning van grondstoffen en productie tot transport, bouw, energiegebruik, onderhoud, levensduur, demontage, hergebruik en recycling.
NOVA HUIS kiest voor lichte staalframebouw omdat dit bouwsysteem uitstekend aansluit bij onze visie op moderne architectuur en hoogwaardige woningbouw. De draagconstructie bestaat uit dunne maar sterke staalprofielen. Daarmee kan met relatief weinig constructiemateriaal een sterke, maatvaste en nauwkeurig ontworpen woning worden gerealiseerd.
De constructie wordt digitaal geëngineerd en kan zeer nauwkeurig prefab worden geproduceerd. Dat biedt niet alleen bouwtechnische voordelen. Efficiënt materiaalgebruik, een beperkte constructiemassa, nauwkeurige productie, lange levensduur en goede recyclebaarheid zijn eveneens relevant voor de milieuprestatie van een woning.
Daar staat tegenover dat met name de productie van primair staal relatief veel energie vraagt en CO₂ veroorzaakt. Ook daarom is het belangrijk staalframebouw niet op één afzonderlijk milieucriterium te beoordelen.
Andere bouwmethoden hebben eveneens sterke en minder sterke milieueigenschappen. Hout is hernieuwbaar en kan een gunstige initiële CO₂-balans hebben, maar de milieuprestatie is mede afhankelijk van herkomst en duurzaam bosbeheer. Traditionele bouw gebruikt grote hoeveelheden minerale grondstoffen en heeft door de toepassing van onder andere beton, cement, baksteen, mortel en wapening een aanzienlijk grotere constructiemassa.
Voor NOVA HUIS is daarom niet de vraag welk afzonderlijk materiaal als het meest duurzaam kan worden bestempeld. Belangrijker is hoeveel materiaal nodig is om de gewenste prestaties te bereiken, welke bouwkwaliteit daarmee wordt gerealiseerd, hoe de woning tijdens tientallen jaren gebruik presteert en wat er uiteindelijk met de toegepaste materialen gebeurt.
Op deze pagina bekijken we daarom licht staalframe, houtskeletbouw en traditionele bouw vanuit de volledige levenscyclus.
Licht staalframe: hoge constructieve prestaties met relatief weinig materiaal
Bij het beoordelen van staalframebouw is het belangrijk onderscheid te maken tussen zware traditionele staalconstructies en Light Gauge Steel Framing.
NOVA HUIS-woningen worden gerealiseerd met lichte staalframeconstructies. Daarbij worden constructieve C- en U-profielen van dun verzinkt staal toegepast. Door de hoge sterkte van staal kan met relatief slanke profielen een sterke, stijve en zeer maatvaste draagconstructie worden gerealiseerd.
Internationale EPD's voor Light Gauge Steel Frame laten zien hoe dun dergelijke constructieve profielen kunnen zijn. In EPD's komen bijvoorbeeld dragende profielen van circa 1,2 tot 1,5 mm voor en andere staalframeprofielen vanaf ongeveer 0,7 mm.
Juist dat efficiënte materiaalgebruik is belangrijk bij het beoordelen van de milieuprestatie.
De juiste vergelijking is daarom niet alleen:
“Wat is milieuvriendelijker: één kilogram hout of één kilogram staal?”
Veel relevanter is:
“Hoeveel materiaal is nodig om gedurende de volledige levensduur van een woning dezelfde constructieve, bouwfysische en functionele prestaties te leveren?”
Dat is voor NOVA HUIS een essentieel uitgangspunt. Een hoogwaardige woning ontstaat niet door zoveel mogelijk materiaal toe te passen, maar door materiaal, constructie en gebouwschil intelligent te ontwerpen en nauwkeurig op elkaar af te stemmen.
Een lichte constructie heeft meer voordelen
Een lichte draagconstructie heeft meer gevolgen dan alleen een lager staalgewicht.
Een lager constructiegewicht kan invloed hebben op transport, handling op de bouwplaats en de benodigde funderingsconstructie. Hoe groot die voordelen zijn, verschilt per woning, bodemgesteldheid en constructief ontwerp.
Daarom kijkt NOVA HUIS naar de woning als compleet systeem.
Digitale engineering en computergestuurde productie maken het mogelijk om de staalprofielen specifiek voor iedere woning te produceren. Materiaalgebruik en constructie worden daarmee nauwkeurig afgestemd op het architectonische ontwerp.
Dat is bovendien belangrijk voor de ontwerpvrijheid. Grote glaspartijen, open leefruimten, overstekken, verschillende bouwvolumes en andere kenmerken van moderne architectuur stellen hoge eisen aan de constructie.
Bij NOVA HUIS moet daarom het bouwsysteem de architectuur mogelijk maken – en niet de architectuur beperken tot de mogelijkheden van het bouwsysteem.
Staal blijft na de levensduur een waardevolle grondstof
Een belangrijk kenmerk van staal is dat het materiaal na gebruik opnieuw als grondstof voor staalproductie kan worden ingezet.
World Steel neemt recycling aan het einde van de levensduur daarom mee in levenscyclusprofielen. In het in de brontekst genoemde actuele profiel wordt bijvoorbeeld gerekend met een end-of-life recycling rate van 95%.
Staal hoeft na gebruik dus niet als afval te eindigen. Het kan worden teruggewonnen, omgesmolten en opnieuw worden ingezet voor de productie van staal.
Voor een woning die vele tientallen jaren meegaat, is dat een belangrijk aspect. Het staal dat vandaag in de draagconstructie van een NOVA HUIS-woning wordt toegepast, kan na demontage opnieuw beschikbaar komen als secundaire grondstof.
Circulariteit gaat daarmee niet alleen over wat we vandaag gebruiken, maar ook over de waarde die materialen na de levensduur van een gebouw behouden.
De milieuprestatie van staal blijft zich ontwikkelen
Bij het vergelijken van bouwmaterialen kijken we meestal naar de productiemethoden en milieuprestaties van vandaag. Een nieuwe woning wordt echter voor vele tientallen jaren gebouwd.
Dat maakt de ontwikkeling van de staalindustrie relevant.
De productie van primair staal heeft traditioneel een relatief hoge CO₂-uitstoot. Tegelijkertijd wordt binnen de staalindustrie gewerkt aan productiemethoden waarmee het gebruik van fossiele energie en de CO₂-uitstoot sterk kunnen worden verminderd.
Een belangrijke ontwikkeling is het gebruik van waterstof bij de reductie van ijzererts, ter vervanging van processen waarbij steenkool wordt gebruikt. De in het brondocument genoemde HYBRIT-samenwerking produceerde in 2021 het eerste staal op basis van met fossielvrije waterstof gereduceerd ijzer en leverde dit aan een klant.
Voor de levenscyclus van een woning is deze ontwikkeling interessant. Een NOVA HUIS-woning die vandaag wordt gebouwd, kan vele tientallen jaren blijven staan. Staal dat uiteindelijk bij renovatie of demontage vrijkomt, kan opnieuw als grondstof worden gebruikt in een staalindustrie die tegen die tijd anders kan produceren dan vandaag.
Duurzaamheid gaat over de complete woning
De draagconstructie is slechts één onderdeel van de totale milieuprestatie.
Ook isolatiematerialen, gevelafwerking, kozijnen, glas, installaties, fundering, energiegebruik, onderhoud en technische levensduur spelen een rol.
Daarom kiest NOVA HUIS voor een integrale benadering.
De woning wordt uitgevoerd met een modern, licht en niet-accumulerend bouwsysteem, waarbij de gevels en daken extreem goed worden geïsoleerd.
Een hoogwaardige gebouwschil kan gedurende de gehele gebruiksfase bijdragen aan een laag energiegebruik voor verwarming en koeling. Omdat een woning tientallen jaren wordt gebruikt, hoort ook deze gebruiksfase thuis in een goede beoordeling van de totale milieubelasting.
Een vergelijking van alleen staal, hout, beton of baksteen vertelt daarom nooit het volledige verhaal.
Duurzaamheid, wooncomfort en bouwkwaliteit horen bij elkaar
Bij NOVA HUIS zien we duurzaamheid niet als een afzonderlijke toevoeging aan een woning. Het moet onderdeel zijn van het ontwerp en het bouwsysteem.
Een woning moet niet alleen efficiënt omgaan met materialen en energie, maar vooral ook prettig zijn om in te wonen en gedurende een lange periode goed blijven presteren.
Daarom kijken we naar de samenhang tussen onder andere:
- efficiënt materiaalgebruik;
- een lichte en sterke draagconstructie;
- nauwkeurige prefab productie;
- hoge isolatiewaarden;
- goede luchtdichtheid;
- zomer- én wintercomfort;
- ontwerpvrijheid;
- lange technische levensduur;
- goede recyclebaarheid;
- hoge bouwkwaliteit.
De keuze voor staalframebouw is voor NOVA HUIS dan ook geen keuze op basis van één milieucriterium. Het is een keuze voor een compleet modern bouwsysteem waarin architectuur, constructie, energieprestatie, comfort en materiaalgebruik met elkaar worden verbonden.
Staalframebouw, houtskeletbouw en traditionele bouw vergelijken
Geen enkel bouwmateriaal scoort op ieder milieucriterium automatisch het beste.
Hout heeft als hernieuwbare grondstof belangrijke voordelen. Traditionele steenachtige bouw heeft onder andere massa, robuustheid en een lange toepassingservaring als eigenschappen. Licht staalframe onderscheidt zich juist door de combinatie van hoge sterkte, relatief weinig constructiemateriaal, maatvastheid, prefab productie, ontwerpvrijheid en recyclebaarheid.
Daarom kijken we bij NOVA HUIS niet naar één materiaal, maar naar de prestaties van de complete woning gedurende de volledige levenscyclus.
Voor de moderne woningen van NOVA HUIS zien wij lichte staalframebouw als een bijzonder sterke totaaloplossing: hoogwaardige architectuur bouwen met een nauwkeurig, efficiënt en toekomstgericht bouwsysteem.
Beter bouwen met NOVA HUIS
Een moderne woning ontwerpen is meer dan een aantrekkelijke plattegrond en een mooie gevel. Achter de architectuur moet een bouwsysteem zitten dat dezelfde kwaliteit ondersteunt.
Daarom vormt staalframebouw bij NOVA HUIS onderdeel van onze bredere visie op Beter bouwen.
Wilt u weten hoe staalframebouw technisch wordt opgebouwd, welke isolatiemogelijkheden er zijn en waarom wij voor dit bouwsysteem kiezen? Lees dan verder op onze pagina Staalframebouw.
Wilt u weten waarom NOVA HUIS de keuze van het bouwsysteem als onderdeel van de totale woningkwaliteit beschouwt? Bekijk dan ook Beter bouwen.
Heeft u concrete bouwplannen? Dan bespreken we graag aan tafel hoe architectuur, bouwsysteem, energieprestatie, duurzaamheid en bouwkosten bij uw woning in samenhang kunnen worden bekeken.
Wat laat de milieuladder staalframebouw versus houtskeletbouw zien?
De milieuladder vergelijkt lichte staalframebouw en houtskeletbouw (HSB) over de volledige levenscyclus van een woning. Daarbij kijken we bewust verder dan alleen de CO₂-uitstoot tijdens de productie. Beide bouwmethoden zijn relatief licht en efficiënt, maar hebben ieder hun eigen sterke punten en aandachtspunten.
De vergelijking bestaat uit acht onderdelen:
1. Grondstof
Hout heeft hier een belangrijk voordeel: het is een hernieuwbare grondstof, mits het afkomstig is uit verantwoord en duurzaam beheerde bossen. Staal wordt gemaakt uit minerale grondstoffen, maar kan voor een steeds groter deel uit gerecycled staal bestaan. Op dit onderdeel hebben beide systemen dus sterke eigenschappen, maar vanuit een verschillend uitgangspunt.
Hout heeft hier een belangrijk voordeel: het is een hernieuwbare grondstof, mits het afkomstig is uit verantwoord en duurzaam beheerde bossen. Staal wordt gemaakt uit minerale grondstoffen, maar kan voor een steeds groter deel uit gerecycled staal bestaan. Op dit onderdeel hebben beide systemen dus sterke eigenschappen, maar vanuit een verschillend uitgangspunt.
2. Efficiënt materiaalgebruik
Licht staalframe scoort zeer sterk door de combinatie van dunne profielen en een hoge constructieve sterkte. Met relatief weinig materiaal kan een sterke en maatvaste draagconstructie worden gerealiseerd. Ook HSB is een lichte en materiaal-efficiënte bouwmethode, maar staal heeft hier een voordeel door de hoge sterkte van het materiaal.
Licht staalframe scoort zeer sterk door de combinatie van dunne profielen en een hoge constructieve sterkte. Met relatief weinig materiaal kan een sterke en maatvaste draagconstructie worden gerealiseerd. Ook HSB is een lichte en materiaal-efficiënte bouwmethode, maar staal heeft hier een voordeel door de hoge sterkte van het materiaal.
3. CO₂ bij productie
Dit is een sterk punt van hout en tegelijkertijd een aandachtspunt voor staal. De productie van primair staal vraagt relatief veel energie en veroorzaakt CO₂-uitstoot. Hout neemt tijdens de groei CO₂ op en slaat koolstof gedurende de gebruiksduur op. De uiteindelijke klimaatprestatie hangt bij beide systemen echter ook af van herkomst, productie, levensduur, recycling en de manier waarop het materiaal aan het einde van de levensduur wordt verwerkt.
Dit is een sterk punt van hout en tegelijkertijd een aandachtspunt voor staal. De productie van primair staal vraagt relatief veel energie en veroorzaakt CO₂-uitstoot. Hout neemt tijdens de groei CO₂ op en slaat koolstof gedurende de gebruiksduur op. De uiteindelijke klimaatprestatie hangt bij beide systemen echter ook af van herkomst, productie, levensduur, recycling en de manier waarop het materiaal aan het einde van de levensduur wordt verwerkt.
4. Landgebruik en biodiversiteit
Staal vraagt geen bosareaal. Voor hout is bosbouw noodzakelijk. Wanneer hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen kan dat verantwoord plaatsvinden, maar herkomst en bosbeheer zijn belangrijk. Intensieve bosbouw en monoculturen kunnen invloed hebben op biodiversiteit en ecosystemen. Daarom is bij HSB niet alleen de materiaalsoort, maar ook de herkomst van het hout relevant.
Staal vraagt geen bosareaal. Voor hout is bosbouw noodzakelijk. Wanneer hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen kan dat verantwoord plaatsvinden, maar herkomst en bosbeheer zijn belangrijk. Intensieve bosbouw en monoculturen kunnen invloed hebben op biodiversiteit en ecosystemen. Daarom is bij HSB niet alleen de materiaalsoort, maar ook de herkomst van het hout relevant.
5. Levensduur en stabiliteit
Licht staalframe is maatvast, rotvrij en niet gevoelig voor schimmels of insectenaantasting. Dat maakt het materiaal zeer geschikt voor constructies met een lange technische levensduur. Ook een goed ontworpen en correct uitgevoerde houtconstructie kan zeer lang meegaan, maar vochtbeheersing en detaillering zijn daarbij belangrijke voorwaarden.
Licht staalframe is maatvast, rotvrij en niet gevoelig voor schimmels of insectenaantasting. Dat maakt het materiaal zeer geschikt voor constructies met een lange technische levensduur. Ook een goed ontworpen en correct uitgevoerde houtconstructie kan zeer lang meegaan, maar vochtbeheersing en detaillering zijn daarbij belangrijke voorwaarden.
6. Productie en bouwafval
Beide bouwsystemen zijn uitstekend geschikt voor prefab productie. Staalprofielen kunnen digitaal worden ontworpen en zeer nauwkeurig op maat worden geproduceerd. Restmateriaal kan direct weer in de recyclingketen worden opgenomen. Ook HSB leent zich goed voor prefabricage en kan daardoor met relatief weinig bouwafval worden gerealiseerd.
Beide bouwsystemen zijn uitstekend geschikt voor prefab productie. Staalprofielen kunnen digitaal worden ontworpen en zeer nauwkeurig op maat worden geproduceerd. Restmateriaal kan direct weer in de recyclingketen worden opgenomen. Ook HSB leent zich goed voor prefabricage en kan daardoor met relatief weinig bouwafval worden gerealiseerd.
7. Recycling en circulariteit
Hier heeft staal een belangrijk voordeel. Staal kan na demontage opnieuw als grondstof voor staalproductie worden gebruikt en is steeds opnieuw recyclebaar. Hout kan eveneens worden hergebruikt of gerecycled, maar de mogelijkheden zijn sterker afhankelijk van de toepassing, verbindingen, behandeling en kwaliteit van het vrijkomende materiaal.
Hier heeft staal een belangrijk voordeel. Staal kan na demontage opnieuw als grondstof voor staalproductie worden gebruikt en is steeds opnieuw recyclebaar. Hout kan eveneens worden hergebruikt of gerecycled, maar de mogelijkheden zijn sterker afhankelijk van de toepassing, verbindingen, behandeling en kwaliteit van het vrijkomende materiaal.
8. Toekomstpotentieel
Voor beide bouwmethoden bestaan mogelijkheden om de milieuprestaties verder te verbeteren. Bij HSB liggen die onder andere in duurzaam bosbeheer, efficiënte houtproductie en hergebruik. Bij staal liggen grote kansen in een groter aandeel gerecycled staal, productie met hernieuwbare energie en nieuwe productiemethoden waarbij bijvoorbeeld groene waterstof wordt ingezet.
Voor beide bouwmethoden bestaan mogelijkheden om de milieuprestaties verder te verbeteren. Bij HSB liggen die onder andere in duurzaam bosbeheer, efficiënte houtproductie en hergebruik. Bij staal liggen grote kansen in een groter aandeel gerecycled staal, productie met hernieuwbare energie en nieuwe productiemethoden waarbij bijvoorbeeld groene waterstof wordt ingezet.
De milieuladder kent geen winnaar op één enkel criterium
De belangrijkste boodschap van de milieuladder is daarom niet dat één materiaal op ieder onderdeel beter is.
Hout heeft duidelijke voordelen als hernieuwbare grondstof en bij de initiële CO₂-prestatie. Licht staalframe onderscheidt zich vooral door zeer efficiënt materiaalgebruik, maatvastheid, lange levensduur, recyclebaarheid en circulariteit.
Voor NOVA HUIS is uiteindelijk de prestatie van de complete woning gedurende haar volledige levenscyclus bepalend. We kijken daarom naar grondstoffen, materiaalhoeveelheid, productie, transport, bouw, energiegebruik, onderhoud, levensduur, demontage, hergebruik én recycling.
Juist vanuit die brede benadering kiest NOVA HUIS voor lichte staalframebouw: niet omdat staal op ieder afzonderlijk milieucriterium de hoogste score heeft, maar omdat het bouwsysteem een sterke combinatie biedt van bouwkwaliteit, ontwerpvrijheid, efficiënt materiaalgebruik, comfort, levensduur en toekomstbestendigheid.
Wat laat de milieuladder staalframebouw versus traditionele bouw zien?
De milieuladder vergelijkt lichte staalframebouw met traditionele bouw over verschillende onderdelen van de levenscyclus van een woning. Daarbij gaat het niet alleen om de CO₂-uitstoot van afzonderlijke bouwmaterialen. Ook de hoeveelheid benodigde grondstoffen, het constructiegewicht, transport, bouwafval, demontage en recycling spelen een rol.
Het grote verschil tussen beide bouwmethoden zit vooral in de hoeveelheid en massa van de materialen. Een lichte staalframeconstructie gebruikt dunne, sterke profielen, terwijl traditionele bouw doorgaans veel grotere hoeveelheden beton, cement, baksteen, mortel, zand, grind en wapeningsstaal vraagt.
De milieuladder maakt deze verschillen zichtbaar aan de hand van acht onderdelen.
1. Grondstoffen
Voor staal zijn minerale grondstoffen nodig. Een belangrijk voordeel is echter dat staal voor een toenemend deel uit gerecycled materiaal kan bestaan en na gebruik opnieuw als grondstof kan worden ingezet. Traditionele bouw vraagt verschillende primaire grondstoffen voor onder andere beton, cement, baksteen en mortel. Niet alleen het soort grondstof, maar vooral ook de totale hoeveelheid materiaal die voor een woning nodig is speelt daarom een belangrijke rol.
Voor staal zijn minerale grondstoffen nodig. Een belangrijk voordeel is echter dat staal voor een toenemend deel uit gerecycled materiaal kan bestaan en na gebruik opnieuw als grondstof kan worden ingezet. Traditionele bouw vraagt verschillende primaire grondstoffen voor onder andere beton, cement, baksteen en mortel. Niet alleen het soort grondstof, maar vooral ook de totale hoeveelheid materiaal die voor een woning nodig is speelt daarom een belangrijke rol.
2. Materiaalgebruik
Dit is een van de sterke eigenschappen van lichte staalframebouw. Dunwandige staalprofielen combineren een hoge sterkte met een relatief laag gewicht. Daardoor kan met relatief weinig constructiemateriaal een sterke draagconstructie worden gerealiseerd. Traditionele bouw gebruikt aanzienlijk grotere volumes materiaal voor muren, vloeren en andere constructiedelen. De milieuladder laat hiermee zien dat een vergelijking per kilogram materiaal onvoldoende zegt: uiteindelijk gaat het om hoeveel materiaal nodig is om dezelfde functionele prestatie te leveren.
Dit is een van de sterke eigenschappen van lichte staalframebouw. Dunwandige staalprofielen combineren een hoge sterkte met een relatief laag gewicht. Daardoor kan met relatief weinig constructiemateriaal een sterke draagconstructie worden gerealiseerd. Traditionele bouw gebruikt aanzienlijk grotere volumes materiaal voor muren, vloeren en andere constructiedelen. De milieuladder laat hiermee zien dat een vergelijking per kilogram materiaal onvoldoende zegt: uiteindelijk gaat het om hoeveel materiaal nodig is om dezelfde functionele prestatie te leveren.
3. CO₂ bij productie
De productie van staal veroorzaakt CO₂-uitstoot en blijft daarom een belangrijk aandachtspunt. Ook traditionele bouw kent echter aanzienlijke productie-emissies. Vooral de productie van cement en beton, maar ook baksteen, mortel en wapeningsstaal dragen bij aan de totale CO₂-impact. Voor een eerlijke vergelijking moet daarom niet één materiaal worden geïsoleerd, maar moet naar de complete materiaalhoeveelheid van de constructie worden gekeken.
De productie van staal veroorzaakt CO₂-uitstoot en blijft daarom een belangrijk aandachtspunt. Ook traditionele bouw kent echter aanzienlijke productie-emissies. Vooral de productie van cement en beton, maar ook baksteen, mortel en wapeningsstaal dragen bij aan de totale CO₂-impact. Voor een eerlijke vergelijking moet daarom niet één materiaal worden geïsoleerd, maar moet naar de complete materiaalhoeveelheid van de constructie worden gekeken.
4. Constructiegewicht
Hier is het verschil groot. Staalframebouw is een licht bouwsysteem. Traditionele woningen hebben door zware vloeren, muren en andere steenachtige constructies een veel grotere massa. Dat hogere gewicht kan ook gevolgen hebben voor funderingen, transport en handling op de bouwplaats. Hoe groot het verschil in de praktijk is, hangt uiteraard af van het ontwerp van de woning en de bodemgesteldheid.
Hier is het verschil groot. Staalframebouw is een licht bouwsysteem. Traditionele woningen hebben door zware vloeren, muren en andere steenachtige constructies een veel grotere massa. Dat hogere gewicht kan ook gevolgen hebben voor funderingen, transport en handling op de bouwplaats. Hoe groot het verschil in de praktijk is, hangt uiteraard af van het ontwerp van de woning en de bodemgesteldheid.
5. Transport
Een lager constructiegewicht betekent dat met een transportbeweging relatief veel prefab staalframe-elementen kunnen worden vervoerd. Bij traditionele bouw moeten grote hoeveelheden zware materialen zoals betonproducten, stenen, mortel en andere grondstoffen naar de bouwplaats worden gebracht. De milieuladder maakt daarmee duidelijk dat de milieu-impact van een bouwsysteem niet bij de fabriekspoort ophoudt.
Een lager constructiegewicht betekent dat met een transportbeweging relatief veel prefab staalframe-elementen kunnen worden vervoerd. Bij traditionele bouw moeten grote hoeveelheden zware materialen zoals betonproducten, stenen, mortel en andere grondstoffen naar de bouwplaats worden gebracht. De milieuladder maakt daarmee duidelijk dat de milieu-impact van een bouwsysteem niet bij de fabriekspoort ophoudt.
6. Bouwafval en productie
Staalframeconstructies kunnen digitaal worden ontworpen en industrieel op maat worden geproduceerd. Daardoor kan het materiaalgebruik vooraf nauwkeurig worden bepaald en kan snij- en restmateriaal in de recyclingketen worden opgenomen. Traditionele bouw kent doorgaans meer afzonderlijke materialen en meer werkzaamheden op de bouwplaats. Daarbij kunnen reststromen van steen, beton, mortel en verpakkingsmaterialen ontstaan. De exacte hoeveelheid bouwafval blijft uiteraard afhankelijk van het project en de uitvoering.
Staalframeconstructies kunnen digitaal worden ontworpen en industrieel op maat worden geproduceerd. Daardoor kan het materiaalgebruik vooraf nauwkeurig worden bepaald en kan snij- en restmateriaal in de recyclingketen worden opgenomen. Traditionele bouw kent doorgaans meer afzonderlijke materialen en meer werkzaamheden op de bouwplaats. Daarbij kunnen reststromen van steen, beton, mortel en verpakkingsmaterialen ontstaan. De exacte hoeveelheid bouwafval blijft uiteraard afhankelijk van het project en de uitvoering.
7. Sloop en demontage
Staalframebouw biedt goede mogelijkheden om al tijdens het ontwerp rekening te houden met toekomstige demontage. Profielen en elementen kunnen afhankelijk van de toegepaste verbindingen van elkaar worden gescheiden. Bij traditionele bouw zijn materialen vaker permanent met elkaar verbonden, verlijmd, gemetseld of gestort. Daardoor is aan het einde van de levensduur vaker sprake van sloop en scheiding van materiaalstromen in plaats van eenvoudige demontage.
Staalframebouw biedt goede mogelijkheden om al tijdens het ontwerp rekening te houden met toekomstige demontage. Profielen en elementen kunnen afhankelijk van de toegepaste verbindingen van elkaar worden gescheiden. Bij traditionele bouw zijn materialen vaker permanent met elkaar verbonden, verlijmd, gemetseld of gestort. Daardoor is aan het einde van de levensduur vaker sprake van sloop en scheiding van materiaalstromen in plaats van eenvoudige demontage.
8. Recycling en circulariteit
Dit is een belangrijk sterk punt van staal. Staal kan na gebruik worden teruggewonnen en opnieuw worden ingezet als grondstof voor staalproductie. Bij traditionele bouw kunnen eveneens materialen worden gerecycled. Beton kan bijvoorbeeld worden gebroken en opnieuw worden toegepast en ook metalen kunnen worden teruggewonnen. De kwaliteit en toepassing van het gerecyclede materiaal verschillen echter per materiaalstroom. De milieuladder maakt daarom onderscheid tussen recycling als grondstof voor een gelijkwaardig materiaal en toepassingen waarbij materiaal na verwerking een andere of lagere functie krijgt.
Dit is een belangrijk sterk punt van staal. Staal kan na gebruik worden teruggewonnen en opnieuw worden ingezet als grondstof voor staalproductie. Bij traditionele bouw kunnen eveneens materialen worden gerecycled. Beton kan bijvoorbeeld worden gebroken en opnieuw worden toegepast en ook metalen kunnen worden teruggewonnen. De kwaliteit en toepassing van het gerecyclede materiaal verschillen echter per materiaalstroom. De milieuladder maakt daarom onderscheid tussen recycling als grondstof voor een gelijkwaardig materiaal en toepassingen waarbij materiaal na verwerking een andere of lagere functie krijgt.
Minder massa heeft gevolgen voor de hele bouwketen
De milieuladder laat vooral zien dat materiaalgebruik niet los kan worden beoordeeld van de rest van het bouwproces.
Een lichtere constructie kan betekenen:
- minder constructiemateriaal;
- minder gewicht om te transporteren;
- mogelijk een lichtere funderingsconstructie;
- minder materiaalbewegingen op de bouwplaats;
- nauwkeurige prefab productie en minder restmateriaal;
- betere mogelijkheden voor demontage;
- hoogwaardige recycling van de staalconstructie.
Daar staat tegenover dat de productie van staal energie vraagt en een CO₂-impact heeft. Ook die belasting moet volledig worden meegenomen.
De complete levenscyclus is de juiste vergelijking
Voor NOVA HUIS is de conclusie daarom niet dat ieder kilogram staal milieuvriendelijker is dan ieder kilogram beton, baksteen of hout. Zo werkt een goede vergelijking van bouwsystemen niet.
De relevante vraag is hoeveel materiaal nodig is om een complete woning te realiseren en hoe die woning vervolgens gedurende tientallen jaren presteert.
Daarom kijken we naar de hele keten:
grondstoffen → productie → transport → bouw → gebruik → onderhoud → sloop/demontage → hergebruik/recycling.
Vanuit die bredere benadering heeft lichte staalframebouw voor NOVA HUIS belangrijke voordelen. Het combineert een laag constructiegewicht en efficiënt materiaalgebruik met prefab productie, hoge bouwkwaliteit, ontwerpvrijheid, demontagemogelijkheden en een goed recyclebare draagconstructie.
Dat is ook de reden waarom we staalframebouw niet alleen als een constructiemethode zien, maar als een belangrijk onderdeel van onze visie op beter en toekomstgericht bouwen.